Koji su sojeviPneumokoka najučestaliji?

Sojevi pneumokoka su određeni građom kapsule bakterije. Kapsula bakterije je građena od složenog polisaharida koji određuje serološki tip i doprinosi virulenciji i patogenosti.

Postoji više od 85 serotipova, a najteže infekcije su uzrokovane tipovima 4, 6, 9, 14, 18, 19 i 23. Na te sojeve otpada oko 90 % invazivnih infekcija kod djece i 60 % kod odraslih.*

Polisahardino konjugirano cjepivo protiv pneumokoka je u hrvatski nacionalni program cijepljenja uključeno 2019. godine. S obzirom da je općenito primijećeno kako se s uvođenjem cjepiva u nacionalne programe imunizacije mijenja distribucija pojedinih serotipova, isti se trend očekuje i u Hrvatskoj. Prema posljednjim dostupnim podacima u Republici Hrvatskoj, sojevi koji najčešće uzrokuju invanzivne pneumokokne bolesti kod djece su 14, 19A i 6B**.

*Black S, et al. (2000) Efficacy, safety and immunogenicity of heptavalent pneumococcal conjugate vaccine in children. Northern California Kaiser Permanente Vaccine Study Center Group. Pediatr Infect Dis J. 19 (3): 185-95.

**Izvor:  prof. dr. sc. Goran Tešović i suradnici: „Invazivna penumokokna bolest u djece“, Ped Cro 2011; 55 (supl 1):75-80  

Kolika je učestalostpneumokoknih bolesti?

Do pojave cjepiva, pneumokok je bio gotovo uobičajeni „stanovnik“ fiziološke flore ili miješane flore gornjeg respiratornog trakta. Neki od sojeva su bili izrazito invazivni i mogli su uzrokovati teške bolesti poput kronične upale uha, upale pluća i meningitis. Kod vrtićke djece koja su imala visoku temperaturu i respiratorne simptome, često je pneumokok bio izoliran u brisu nosa. Kod takvog nalaza, uz sistemske simptome kao što su visoka temperatura, opće loše stanje i klonulost djeteta preporuča se antibiotska terapija.

Danas, po uvođenju cjepiva, vrlo se rijetko rutinski uzimaju brisovi gornjeg respiratornog trakta. S obzirom da je dijete od godinu dana zaštićeno od teških oblika pneumokoka (2 doze u dobi od 2 i 4 mjeseca te revakcinacija s 12 mjeseci) simptomi respiratornih infekcija su blaži, najčešće antibiotska terapija neće biti potrebna.

Tko sunajugroženije skupine?

Djeca predškolske dobi, osobito ona najmlađa, nemaju razvijen imunitet. Kod njih se imunitet tek razvija te su infekcije u toj dobi česte, a popraćene su sistemskim simptomima i lako se mogu komplicirati. Dakle, dojenčad i mala djeca su najugroženije skupine i zbog toga je u toj dobi predviđeno cijepljenje protiv pneumokoka.

Prije uvođenja cijepljenja protiv pneumokoka mnoga su djeca zbog teških komplikacija bila hospitalizirana. Prisutni su bili teški oblici pneumokokne bolesti.

U dojenačkom periodu, bebe su, mogli bismo reći, pod „staklenim zvonom“, jer je majka na porodiljnom, veliki broj beba se doji i čuvamo ih od svih oblika infekcija. I dobro je da je tako, jer je beba u toj dobi najosjetljivija.
Izuzetak su bebe koje imaju stariju braću ili sestre koja idu u kolektiv pa mogu bebi prenijeti različite viruse i bakterije iz dječjih kolektiva, a da oni sami nisu posebno bolesni. Tada se dešava da su i bebe češće bolesne.
Važno je naglasiti da su dječji kolektivi izvori mnogih uzročnika bolesti s kojima se male bebe u dojenačkom periodu nisu susretale te mogu uzrokovati brojene akutne infekcije, a također i potaknuti i neka kronična stanja.
Često se dešava, kada mala jednogodišnja djeca tek krenu u jaslice da počinju problemi s curenjem nosa i kašljem. Zabrinuti roditelji ih tada dovode pedijatru na pregled. Često se takve prehlade kompliciraju, raste temperatura i nije rijetka sekundarna komplikacija bakterijama i terapija antibioticima.
Takva je slika bila sasvim uobičajena prije uvođenja cjepiva protiv pneumokoka, no danas se to ipak po malo mijenja. U pedijatrijskim ordinacijama se zamjećuje da su rjeđe ozbiljne kliničke slike, rjeđe su bakterijske komplikacije, a primjena antibiotika se smanjila. Također su i kliničke slike, zbog kojih su djeca bila hospitalizirana rjeđe.

Dakako, da se ta situacija poklopila i sa pandemijom Corona virusa u kojoj su se epidemiološke i higijenske mjere u kolektivima značajno pojačale. Broj djece u vrtićkim grupama nije prevelik, dio djece čuvaju bake i djedovi, neki roditelji rade od doma pa mogu djecu čuvati kod kuće pa su se shodno tome i načini širenja infekcije sveli na minimum.